Sámi Stories première: Árru

Tijdens deze bijzondere opening van onze Sámi Stories Special staat de hedendaagse filmcultuur van Sápmi — het woongebied van de Sámi in het noorden van Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland — centraal. Nog nooit werden er zoveel films gemaakt door Sámi filmmakers als nu, en het Noordelijk Film Festival brengt een selectie daarvan, met bijzondere gasten, naar Leeuwarden.

De avond betekent het startschot van een meerdaagse special die de verbondenheid viert tussen Fryslân en Noord-Europa: twee regio's met een eigen taal, cultuur en identiteit, verbonden door de kracht van film. In aanwezigheid van de ambassadeurs van Noorwegen, Zweden en Finland en in samenwerking met partners uit Sápmi en de Noordse landen, onderzoeken we hoe film verhalen bewaart, zichtbaar maakt en over grenzen heen verbindt.

Tijdens de officiële opening klinkt ook poezie van de Sámi dichter Nils-Aslak Valkeapää, die dit jaar voor het eerst in het Fries en Nederlands is vertaald. Vervolgens start, na een kort inleidend gesprek met acteur Mikkel Gaup, de première van Árru (Elle Sofe Sara, Noorwegen, 2026): in het adembenemend landschap van Sápmi (Lapland) vecht een Sámi-gemeenschap tegen een verwoestend mijnbouwproject dat een bedreiging vormt voor de rendieren en hun manier van leven. Voor rendierhouder Maia en alleenstaande moeder Kari raakt dit verzet onlosmakelijk verbonden met het verleden: protesten en de strijd om het gebied leggen lang verzwegen familietrauma’s en pijnlijke jeugdherinneringen bloot. Hoe doorbreek je de stilte waar je familie onder lijdt en bescherm je tegelijkertijd de gemeenschap waartoe je behoort? In dit gelaagde drama, waarin een grote rol is weggelegd voor joiking, de traditionele Sámizang, kijkt regisseur Elle Sofe Sara met een liefdevolle doch kritische blik naar haar eigen cultuur en laat zien dat een gezamenlijke vijand niet direct betekent dat alles onderling koek en ei is.

Árru is het speelfilmdebuut van regisseur Elle Sofe Sara en ging eerder dit jaar in première tijdens de 76ste Berlinale. Het is een van de twee recente Sámi-films binnen de programmaspecial Sámi Stories. De rol van Lemme wordt vertolkt door acteur en muzikant Mikkel Gaup, die dit jaar ook op het Noordelijk Film Festival te zien is in het voor een Oscar genomineerde Pathfinder (1987), en bijzonder genoeg ook een joik-workshop host, die gepresenteerd wordt i.s.m. Explore the North.