Friese Journaalfilmers

Eduard-Janse

In de kunsten speelt het ‘heilige moeten’ altijd een belangrijke rol, ook bij filmmakers. Dit heilige moeten kan overgaan in het maniakale. Om een licht te schijnen op de gedreven, gepassioneerde en voor buitenstaanders soms krankzinnige relatie die sommige filmmakers met deze kunstvorm hebben, kiest het Fries Film Archief dit jaar filmmania als thema voor haar festivalprogramma. Wij tonen een nieuwe montage van bijzonder archiefmateriaal van drie fanatieke Friese Journaalfilmers en vullen dit programma aan met internationale films over grote filmmakers en filmverzamelaars die zich op het maniakale af bezig hielden met hun passie.

EDUARD JANSE
Eduard Janse (Eeltje Hendrikus Janssen, 1936-2001) filmde in de jaren zeventig en tachtig veel actuele zaken in Leeuwarden en Friesland. Gespitst op calamiteiten, met een politiemelder in huis, stond de brommer altijd startklaar met de neus naar voren om snel uit te rukken. Met karakteristieke licht ironische voice-over legde hij de journaals vast en trok ook geregeld de provincie en het land in voor themafilms, zoals Een week in het IJsselmeer (1978), Parels der Wadden (ca. 1980) en Elf Friese Steden (1982). Janse omschreef dit materiaal als ‘toeristisch-landschappelijk’. Omdat hij bovenop de actualiteit zat en filmde voordat Omrop Fryslân en lokale omroepen regionale televisie gingen maken, is zijn filmcollectie voor Friesland van bijzondere historische waarde.

 

Lees meer over Eduard Janse op de site van het Fries Film Archief.

AGE BOSCHMA
Deze onderhoudsman en duizendpoot was werkzaam in het doopsgezinde verzorgingshuis “It Menniste Skil” in Bolsward. Omdat de minder valide bejaarden weinig meer van het stadsleven meemaakten, kwam de amateurfilmer op het idee om de stad wat dichterbij de oudjes te brengen en begon de actualiteit in Bolsward te filmen. Wat hij overdag op videoband had gevangen, werd ’s avonds ongemonteerd vertoond in “It Menniste Skil”. Zo werd Age in korte tijd een bekend Bolswarder fenomeen. Van winkelbediende tot burgemeester, ieder kende Age. Hij kreeg alle medewerking om te kunnen filmen wat hij wilde en ontstond vanaf de jaren ’80 een uitgebreid filmarchief van het Bolswarder stadsleven.

Lees meer over Age Boschma op de site van het Fries Film Archief

JACOB ROORDA
De Harlinger amateurfilmer Jacob Roorda filmt al decennia lang evenementen in Harlingen en Friesland. Elfstedentochten, Visserijdagen, Heamiel Dagen, evenementen in het Leeuwarder FEC; geen belangwekkende gebeurtenis in Fryslân ontsnapt(e) aan de filmmania van Jacob Roorda. Zo ontstond naast de archieven van Omrop Fryslân en de lokale omroepen een alternatief Fries journaalfilmarchief, met verrassende pareltjes die de omroepen hadden gemist of korter hadden vastgelegd.

Lees meer over Jacob Roorda op de site van het Fries Film Archief

Het fanatisme van deze verzamelaars van gebeurtenissen maakt hen tot voyeurs van speciale momenten. Een mooie bijkomstigheid is, dat ze daarmee de dagelijkse actualiteit in Friesland hebben vastgelegd en daarmee een bijzondere bijdrage hebben geleverd aan het Fries filmisch erfgoed. Hoewel ze zich doorgaans ‘verschuilen’ achter hun camera en zelf liever niet in de spotlights staan, vallen ze op door hun constante aanwezigheid en soms excentrieke verschijning. Dit heeft iets paradoxaals en maakt nieuwsgierig naar hun drijfveren, de aard van hun bijna maniakale vastleggen van de actualiteit.

We presenteren nieuwe compilaties van het werk van drie Friese journaalfilmers, gemonteerd door Robert Kalverda die met deze laatste klus afscheid neemt als medewerker van het Fries Film Archief.

Fotograaf: Wieze Landman

Voorstellingen

Geen voorstellingen

Prijsinformatie